Choroba, wypadek, pożar, utrata dobytku czy nagłe pogorszenie sytuacji życiowej mogą postawić człowieka przed problemami, z którymi wcześniej nie musiał się mierzyć. W takiej sytuacji trudno siedzieć bezczynnie. Gdy sami znajdujemy się w trudnej sytuacji, próbujemy znaleźć sposób, aby sobie z nią poradzić. Gdy dotyka ona kogoś bliskiego – chcemy być przy nim i zrobić coś, co naprawdę mu pomoże.
Nie zawsze jednak wiadomo, od czego zacząć. Zwrócić się do fundacji, zorganizować zbiórkę, sprawdzić dostępne świadczenia, a może poprosić o pomoc lokalną społeczność? Nie każda sytuacja wymaga tego samego rodzaju wsparcia. Innej ścieżki potrzebuje osoba zbierająca na kosztowne leczenie, innej rodzina po pożarze, a jeszcze innej ktoś, kto potrzebuje przede wszystkim pomocy rzeczowej, organizacyjnej lub codziennej opieki. Najważniejsze jest więc dobranie formy pomocy do konkretnej sytuacji.
Najpierw ustal, jakiej pomocy naprawdę potrzeba
Pomoc często kojarzy się przede wszystkim ze wsparciem finansowym, ale potrzeby mogą być znacznie szersze. Zanim zaczniemy szukać konkretnego rozwiązania, warto więc ustalić, czego w danej chwili brakuje najbardziej. Czasem są to pieniądze, innym razem ważniejsze mogą być opieka, potrzebne rzeczy, usługi, rzetelna informacja lub pomoc innych osób. Znaczenie ma też to, czy potrzeba pojawiła się nagle i ma charakter jednorazowy, czy będzie trwała dłużej. Pokrycie kosztu konkretnej operacji, wielomiesięczna rehabilitacja i organizacja życia rodziny po pożarze czy powodzi mogą wymagać różnych form wsparcia.
Zbiórka pieniędzy nie musi być więc pierwszym ani jedynym rozwiązaniem. Warto równolegle sprawdzić, czy w danej sytuacji można skorzystać z pomocy instytucjonalnej. Z pomocy społecznej mogą korzystać m.in. osoby i rodziny, których sytuacja wiąże się
z niepełnosprawnością, długotrwałą lub ciężką chorobą, zdarzeniem losowym albo sytuacją kryzysową. Wsparcie nie musi przy tym ograniczać się do świadczeń pieniężnych – może obejmować pomoc rzeczową, pracę socjalną, specjalistyczne poradnictwo, interwencję kryzysową, posiłki czy usługi opiekuńcze. Jednym z pierwszych kroków może być więc kontakt z lokalnym ośrodkiem pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, jeśli to ono realizuje te zadania w danej gminie, i sprawdzenie, z jakich form wsparcia można skorzystać
w danej sytuacji.
Co jeszcze można zrobić? Różne ścieżki pomocy
Kiedy wiadomo już, jakiego rodzaju wsparcia potrzeba, można przyjrzeć się dostępnym możliwościom. Nie trzeba przy tym ograniczać się do jednej formy pomocy. W zależności od sytuacji można skorzystać z jednej ścieżki albo połączyć kilka – na przykład wsparcie fundacji, zbiórkę i pomoc lokalnej społeczności.
Zwrócenie się do fundacji
Zwrócenie się do fundacji może być dobrym kierunkiem, jeśli jej działalność odpowiada potrzebom danej osoby. Niektóre organizacje wspierają osoby z konkretną chorobą lub grupą chorób, inne koncentrują się na dzieciach, seniorach, osobach z niepełnosprawnościami albo rodzinach znajdujących się w określonej sytuacji życiowej. Są też fundacje skupione przede wszystkim na leczeniu, rehabilitacji, zakupie sprzętu czy finansowaniu innych wydatków związanych ze zdrowiem i codziennym funkcjonowaniem. Dlatego nie wystarczy znaleźć fundację – trzeba sprawdzić, czy rzeczywiście pomaga osobom w podobnej sytuacji.
Objęcie opieką fundacji może pomóc w gromadzeniu środków, ale także umożliwić skorzystanie z innych form pomocy. W zależności od organizacji podopieczni mogą korzystać m.in. z subkonta, zbiórek prowadzonych pod jej szyldem, dofinansowania leczenia, rehabilitacji lub sprzętu, a czasem również z poradnictwa, pomocy organizacyjnej czy wsparcia specjalistów. Fundacja może też pomagać
w uporządkowaniu dokumentów i rozliczaniu środków przeznaczonych na konkretny cel.
Szczegółowe wymagania różnią się między organizacjami, dlatego przed zgłoszeniem warto sprawdzić zasady przyjęcia pod opiekę, wymagane dokumenty oraz warunki korzystania ze zgromadzonych środków, a także zapoznać się z regulaminem i procedurą zgłoszenia.
Uruchomienie zbiórki
Czasem potrzeba finansowa staje się bardzo konkretna. Po diagnozie okazuje się na przykład, że leczenie w wybranej klinice będzie kosztować kilkaset tysięcy złotych, potrzebny sprzęt przekracza możliwości rodziny albo rehabilitacja będzie wymagała dużych wydatków przez wiele miesięcy. Zbiórki mogą jednak dotyczyć także zupełnie innych sytuacji. Fundacja dowożąca dzieci z mniejszej miejscowości na zajęcia może potrzebować nowego samochodu po awarii starego, a lokalna świetlica – środków na wymianę zepsutego pieca. W takich sytuacjach zbiórka może być dobrym rozwiązaniem, zwłaszcza gdy wiadomo, na co mają zostać przeznaczone pieniądze i jaką kwotę trzeba zebrać.
Procedura zależy przede wszystkim od wybranego serwisu albo organizacji prowadzącej zbiórkę. W niektórych przypadkach organizator sam tworzy stronę akcji i opisuje, na co chce zebrać środki, a w innych zgłasza potrzebę do organizacji, która po weryfikacji może uruchomić zbiórkę na jego rzecz. Znaczenie ma również cel zbiórki. Poszczególne serwisy i fundacje określają, jakie potrzeby mogą być w ten sposób finansowane oraz na jakich zasadach można korzystać ze zgromadzonych środków.
Przykładowo zbiórki prowadzone przez Fundację Siepomaga na rzecz jej podopiecznych dotyczą celów medycznych. Osoba potrzebująca wsparcia zgłasza się do fundacji online i przedstawia dokumenty potwierdzające jej sytuację zdrowotną. Po pozytywnej weryfikacji to Fundacja Siepomaga zakłada i prowadzi zbiórkę na rzecz podopiecznego – osoba potrzebująca nie tworzy jej samodzielnie. Może natomiast wybrać zbiórkę lub samo subkonto, a ze zgromadzonych środków korzystać zgodnie z zasadami fundacji m.in. na leczenie, rehabilitację, leki, sprzęt czy inne dopuszczone wydatki związane ze zdrowiem i funkcjonowaniem. Chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak założyć zbiórkę? Szczegółowe informacje o zgłoszeniu i uruchomieniu zbiórki znajdziesz na stronie Fundacji Siepomaga.
Nie każda organizacja działa jednak w ten sposób. Przed zgłoszeniem warto więc sprawdzić, jakie cele obejmuje dana forma wsparcia, kto może z niej skorzystać i jakie dokumenty są wymagane.
Pozyskanie wsparcia z 1,5% podatku
Jeśli potrzeba wsparcia będzie trwała dłużej, dodatkowym źródłem środków może być 1,5% podatku. Ten mechanizm działa jednak inaczej niż zbiórka – pieniądze nie trafiają do potrzebującego na bieżąco i nie są rozwiązaniem na nagły wydatek, który trzeba pokryć w najbliższych dniach czy tygodniach. Mogą natomiast uzupełniać inne formy pomocy, zwłaszcza przy dłuższym leczeniu, rehabilitacji czy stałych wydatkach.
Aby pozyskiwać środki z 1,5% podatku, trzeba skorzystać z pomocy organizacji, która ma status organizacji pożytku publicznego (OPP)
i umożliwia swoim podopiecznym korzystanie z tej formy wsparcia. Musimy też sprawdzić, czy jest ona uprawniona do otrzymywania 1,5% podatku. Podatnik wskazuje w swoim zeznaniu numer KRS wybranej organizacji i może również podać cel szczegółowy, np. oznaczenie konkretnego podopiecznego zgodne z instrukcją OPP. Pieniądze trafiają jednak do organizacji pożytku publicznego, a nie bezpośrednio na konto tej osoby.
Dla osoby szukającej pomocy ważne jest więc ustalenie, jak należy wskazać cel szczegółowy i na co później można przeznaczyć zgromadzone środki. Warto też pamiętać, że ta forma wsparcia może działać obok zbiórki lub subkonta, jeśli pozwalają na to zasady organizacji.
Zaangażowanie lokalnej społeczności
Nie każda potrzeba wymaga uruchamiania zbiórki. Czasem wiele można zrobić dzięki osobom, które są blisko – rodzinie, znajomym, sąsiadom, współpracownikom czy lokalnym organizacjom. W zależności od sytuacji ktoś może pomóc w transporcie, przygotowaniu posiłków, opiece nad dziećmi, drobnych pracach czy organizacji codziennych spraw. Czasem wystarczy więc zaangażowanie osób
z najbliższego otoczenia, które mają czas, kontakty albo konkretne umiejętności.
Jeśli potrzebne jest również wsparcie finansowe, lokalna społeczność może pomóc w zebraniu środków na konkretny cel. Kiermasz, koncert, bieg, licytacja czy akcja organizowana przez szkołę, firmę, klub lub grupę mieszkańców mogą nie tylko pomóc zebrać pieniądze, ale również dotrzeć z informacją do kolejnych osób. Jeśli podczas takiego wydarzenia zbierane są pieniądze do puszek albo przyjmowane są dary w miejscu publicznym, trzeba jednak sprawdzić zasady dotyczące zbiórek publicznych. Ważną rolę w nagłaśnianiu akcji mogą pełnić ulotki, plakaty i media społecznościowe. Najlepiej, aby wszystkie te działania kierowały zainteresowanych do jednego sprawdzonego miejsca – na przykład konkretnej zbiórki prowadzonej przez fundację – zamiast tworzyć kilka różnych miejsc do wpłat.
Chcesz pomóc lub wpłacić? Najpierw sprawdź, kto stoi za akcją
Kiedy spotykamy się z historią osoby, która znalazła się w ciężkiej sytuacji, trudno pozostać obojętnym. Chęć szybkiego wsparcia jest naturalna, ale warto połączyć ją z odrobiną ostrożności. Niestety zdarzają się osoby, które wykorzystują cudzą chorobę, tragedię lub po prostu gotowość innych do pomagania. Mogą podszywać się pod potrzebujących, kopiować opisy prawdziwych zbiórek albo posługiwać się nazwą znanej fundacji. Dlatego przed wpłatą należy upewnić się, że pomoc rzeczywiście trafi tam, gdzie powinna.
Zwróć uwagę:
- Kto organizuje pomoc? Fundacja, inna organizacja, osoba prywatna czy ktoś z bliskich potrzebującego?
- Czy akcja rzeczywiście jest powiązana z osobą lub organizacją, na którą się powołuje? W razie wątpliwości warto wejść bezpośrednio na stronę fundacji lub oficjalny profil organizatora.
- Komu ma służyć wsparcie? Czy z opisu jasno wynika, kto jest jego odbiorcą?
- Na co zbierane są pieniądze? Im dokładniej opisany cel, tym łatwiej zrozumieć, czego dotyczy pomoc.
- Gdzie trafiają wpłaty? Na zbiórkę prowadzoną przez fundację, subkonto czy rachunek wskazany przez organizatora?
- Jak mają być wykorzystane zebrane środki? Czy organizator podaje informacje na temat ich rozliczenia?
Duża liczba udostępnień, rozpoznawalne logo czy polecenie akcji przez znajomych same w sobie nie przesądnają o jej wiarygodności. Ważniejsze jest to, czy można ustalić, kto prowadzi pomoc, dla kogo, w jakim celu i na jakich zasadach. Jeśli pieniądze są zbierane do puszek lub przyjmowane są dary rzeczowe w miejscu publicznym, trzeba sprawdzić, czy akcja podlega przepisom o zbiórkach publicznych. Jeśli tak, jej zgłoszenie można zweryfikować w Portalu Zbiórek Publicznych. Wpłaty internetowe i przelewy bankowe nie są zbiórkami publicznymi w rozumieniu tych przepisów.
Nie ma jednej dobrej drogi pomagania
Zdarza się, że pierwsza wybrana ścieżka okazuje się niedostępna – fundacja nie wspiera danego rodzaju potrzeb, określona forma wsparcia nie pasuje do sytuacji albo potrzebne są inne działania. Nie oznacza to, że możliwości się kończą. Warto wtedy sprawdzić kolejne rozwiązania i w razie potrzeby łączyć pomoc instytucjonalną, finansową, rzeczową czy organizacyjną.
Nawet jeśli wybrane rozwiązanie odpowiada na obecną sytuację, z czasem potrzeby mogą się zmienić. Tuż po wypadku czy diagnozie najważniejsze może być sfinansowanie leczenia albo zorganizowanie opieki, a po kilku tygodniach lub miesiącach – rehabilitacja, transport czy pomoc w codziennych obowiązkach. Dlatego trzeba co jakiś czas wrócić do pytania, czego dana osoba potrzebuje teraz, i w razie potrzeby zmienić sposób działania.
Źródła:
- Siepomaga – Jak działa Siepomaga?
- Formy udzielanej pomocy – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
- Instytucje pomocy społecznej – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
- Zgłoś zbiórkę publiczną – Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
- Jak przekazać 1,5% podatku na rzecz OPP PIT – Ministerstwo Finansów
- Ustawa z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych
- Internetowe zbiórki – jak je weryfikować? – Ogólnopolska Sieć Edukacyjna
